Tofiq Bahramov - Het verhaal van de meest beroemde grensrechter

 
Het Tofiq Bahramov Stadium /  Foto: goal.com
 
Tofiq Bahramov - De man die de goal van Geoff Hurst goedkeurde in de WK-finale van 1966 zal nooit vergeten worden. In Azerbeidzjan is hij zelfs een nationale held.
 
In Engeland staat de ongelukkige held van de WK-finale van 1966 bekend als de ‘Russische grensrechter’. Voor de Duitsers wordt hij gezien als de dader van het beruchte ‘Wembley-doelpunt’. Maar in Azerbeidzjan blijft Tofiq Bahramov een groot sporticoon. 
 
Op 29 januari zou Bahramov drieënnegentig jaar zijn geworden. De voormalig voetballer, coach en scheidsrechter heeft het grootste deel van zijn leven besteed aan het voetbal voordat hij in 1993 overleed. Azerbeidzjan is pas afhankelijk van de Sovjet-Unie sinds 1991, maar binnen twee jaar werd de naam van het nationale stadion veranderd.
 
Het Lenin stadion dat gebouwd werd ter ere van Stalin werd vernoemd naar het Tofiq Barhamov Stadium. In 2015 worden in dit stadion de Europese Spelen gehouden. “Mensen als Tofiq Bahramov worden eens in de honderd jaar geboren”, vertelde zijn zoon Bahram in 2006. In Azerbeidzjan blijft zijn overleiden voelbaar. 
 
Doelman Hans Tilkowski kijkt hoe de bal vanaf de onderkant van de lat stuitert
 
De in 1925 geboren Bahramov kreeg al op vroege leeftijd liefde voor het voetbal. “Hij scheurde een keer zijn schoenen”, vertelt zijn zoon. “De kleine Tofiq rende meteen naar de schoenmaker om ruzie met zijn moeder te voorkomen.”
 
Tofiq speelde in Azerbeidzjan voor Spartak, Dinamo en Neftchi Baku van 1943 tot 1950, waarna hij gedwongen moest stoppen vanwege een blessure. Toen in 1951 de scheidsrechter niet kwam opdagen bij een wedstrijd van een jonger elftal van Dinamo, besloot Tofiq de wedstrijd te fluiten. Daarna floot hij nog twintig jaar lang wedstrijden.
 
 
Na meer dan tien jaar te hebben gefloten in de USSR, werd Bahramov beloond met een plaats op de scheidsrechterlijst van de FIFA in 1964. Twee jaar later floot hij een wedstrijd op het grootste podium toen hij de scheidsrechter was van de WK-wedstrijd tussen Spanje en Zwitserland op Hillsborough. Het is echter het moment waar hij assistent was van Gottfried Dienst in de finale tussen Engeland en West-Duitsland waar hij aan wordt herinnerd.
 
Tofiq Bahramov tijdens de wedstrijd (tweede van links). bron: goal.com
 
Met een stand van 2-2 na elf minuten in de verlenging, geeft Alan Ball de bal voor op Geoff Hurst. Hij schiet uit de draai en de bal stuit tegen de onderkant van de lat. Doelman Hans Tilkowski grabbelt terwijl de Engelse spelers appeleren voor een doelpunt. Dienst richt zich tot Bahramov om bevestiging of de bal wel of niet over de doellijn is geweest. Een knikje en een vlagsignaal geven Engeland de voorsprong en dompelen Duitsland in rouw. De Engelsen winnen uiteindelijk met 4-2.
 
 
 
Alle lof van de Engelse kranten voor 'de Russische scheidsrechter', terwijl de term Wembley-Tor in het Duitse vocabulair werd opgenomen. Deze term kwam terug toen Frank Lampard op het WK van 2010 scoorde tegen Duitsland, maar niet als doelpunt werd gegeven. In zijn memoires zou Bahramov later optekenen dat hij zeker was van zijn zaak. Het net bewoog en daaruit maakte hij op dat de bal over de lijn was.
 
Zijn carrière als scheidsrechter kwam nooit echt van de grond. Bahramov was official bij het WK van 1970, bij het EK, een kampioensduel in de Sovjet-Unie en de heenwedstrijd van de UEFA Cup-finale tussen Tottenham en Wolves. De legendarische doelman Lev Yashin vroeg hem om in 1971 zijn afscheidswedstrijd te fluiten. Bahramov werd later trainer bij Neftchi voordat hij uiteindelijk secretaris-generaal werd bij de Azerbeidzjaanse voetbalbond. In Engeland en Duitsland is hij echter vooral bekend van die ene dag op Wembley.
 
 
 
 
In 2006 speelde Engeland een uitduel in de WK-kwalificatie tegen Azerbeidzjan en de supporters droegen allen 'Bahramov '66-shirts'. Zij trokken massaal naar het standbeeld van de oud-grensrechter. Dit beeld werd in het bijzijn van onder meer Geoff Hurst en Sepp Blatter onthuld ter ere van het 100-jarig bestaan van de voetbalbond. Tilkowski was ook uitgenodigd. "Er waren ongeveer 150 journalisten. Voordat de eerste vraag werd gesteld, zei ik: Voor de duidelijkheid, de bal zat niet."
 
 
Het Bahramov Stadium, thuishaven van het nationale team en Qarabag, werd in 2012 gerenoveerd voor het WK Vrouwen Onder-17 en neemt een centrale rol in tijdens de Europese Spelen van deze zomer. Binnenkort staat het stadion in de schaduw van het Olympisch Stadion in Baku, maar het zal nooit haar plaats in de historie van Azerbeidzjan verliezen. Datzelfde geldt voor de legendarische Bahramov.
 
"Nu Azerbeidzjan onafhankelijk is, is het terecht dat hij wordt herinnerd als een lid van de Azeri-natie", zegt Bahram Bahramov, de zoon van Tofiq Bahramov. 
 
Weinigen zullen tegenspreken dat hij veel heeft betekend voor voetbal in het land. Aan welke kant van de lijn de bal ook stuiterde.
 
 
Bron- foto en tekst: goal.com